| آمار |
ميهمانان آنلاين : 2
هيچ كاربري آنلاين نيست
تعداد اعضا : 2
جديدترين عضو : doctor
|
|
| سوره عنكبوت |
سوره عنكبوت :
بسمِ اللَّهِ الرّحْمن الرّحِيم
(الم* أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ) «2».
منظور از اين فتنه آن فتنهاى است كه بعد از رحلت رسول اللَّه اتفاق افتاد و شاهد آن آيات بعدى است كه فتنه اسلامى را از نمونه فتنههاى امّتهاى پيشين قلمداد مىكند. درباره منافقين و فتنههاى جزئى آنان آيات فراوانى نازل شده است و نيز فتنههاى ديگرى كه به صورت بلوى و اختبار بشر صورت مىگيرد.
(فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُوا وَلَيَعْلَمَنَّ الْكَاذِبِينَ) «3».
هدف آيه شرح علم و دانش الهى نيست كه آيا علم به جزئيات دارد يا نه؟ و اگر دارد علم به جزئيات موجود دارد و يا از آينده نيز خبر دارد. جمعى از قاريان كه در رشته كلام اسلامى از دين حمايت مىكردهاند، قراءت مشهور و معروف را عوض كردهاند و «يَعْلَمَنَّ» را در همه جا و يا برخى از اين موارد از باب افعال تلاوت كردهاند تا مشكل خود را حل كنند. در حالى كه چنين اشكالى وجود ندارد.
بحث آيه بحث افتتاناست وآزمون و بلوا و ايتاء پاداش و كيفر و بالاخره انتخاب فرشتگان. اگر قرار باشد بدون برنامه آزمون و آمدن به كلاس زندگى كسى را بر افرازند و به بهشت ببرند و يا درجه ملائك بدهند و برخى ديگر را به دوزخ ببرند تا ژنهاى فاسد او را نابود كنند و كيفر گذشتههاى او را بدهند و يا به صورت جنّ آواره و بىسامان بسازند، قهراً عطا و كيفر الهى مورد اعتراض بدكاران و سيهكاران، يعنى آنان كه در علم الهى بدكار و سيهكار خواهند بود، قرار خواهد گرفت.
آيه كريمه براى بيان اين هدف به عنوان يك قاضى مىگويد: من بايد بدانم كه كدامتان راست مىگوئيد تا شما را برافرازم و كدامتان دروغ مىگوئيد تا كيفر بدهم، زيرا حاكم و قاضى بدون شهود و اشهاد و تكميل پرونده و علنى شدن مراتب صدق و كذب، ايمان و نفاق، طاعت و عصيان، كسىرا محكوم نمىكند ونه كسى را مىنوازد.
آيات سوره كريمه افاده مىكند كه اين سوره بايد در سالهاى اوّل هجرت نازل شده باشد كه مسلمين باقيمانده در مكه، با عذاب و شكنجه سختى معذّب مىشدند تا از دين اسلام باز گردند. در اين زمينه بود كه قرآن مجيد مىگويد:
(أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ أَن يَسْبِقُونَا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ) «4».
آيات اين سوره كريمه به تمامى گواه همين مشكل اسلامى است و لذا در سوره نساء درباره همين افراد باقيمانده بدين صورت حكم الهى صادر شد كه: (وما لكم لاتقاتلون في سبيل اللَّه والمستضعفين من الرِّجال والنِّساء والولدان الّذين يقولون ربّنا أخرجنا من هذه القرية الظالم أهلها واجعل لنا من لدنك وليّاً واجعل لنا من لدنك نصيراً) (نساء/ 75)، و لذا است كه از داستانهاى انبياء آنچه در اين سوره مورد بحث، يعنى سوره عنكبوت، حكايت شده است با تلخيص كامل تنها به پيروزى حق و شكست مشركين اشارت رفته است.
(مَن كَانَ يَرْجُوا لِقَاءَ اللَّهِ فَإِنَّ أَجَلَ اللَّهِ لَآتٍ) «5».
اشارهدارد بهشكنجههاى مشركين كه گاهى به مرگ مصدومين و مضروبين منتهى مىگشت.
(وَمَن جَاهَدَ فَإِنَّمَا يُجَاهِدُ لِنَفْسِهِ) «6».
منظور آيه جهاد و مقابله با شرك و مشركين است نه قتال.
(وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْناً) «7».
آيه كريمه عطف بر مقدّر است به اين صورت: «ولقد وصّينا الانسان أن لايعبد إلّا اللَّه ووصّيناه بوالديه حُسناً» آيه كريمه باز هم در راستاى همان فتنه و بلوا است كه مشركين مكه بعد از مهاجرت مسلمين، اعضاء خانواده خود را در فشار و سختى مراقبت مىكردند و احياناً به زنجير مىكشيدند مبادا كه هجرت كنند و يا آنان را تحت فشار و شكنجه قرار مىدادند كه از دين اسلام تبرّى بجويند و مشرك شوند. بنابراين طبيعىاست كه طرحاين جمله: (ووصّينا الانسان بوالديه حُسناً) مقدّمهاى است براى طرح جمله بعدى كه مىفرمايد: (وَإِن جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَاتُطِعْهُمَا. إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ) «7». كه هيچ كس به بهانه اطاعت از پدر و مادر، به سوى شرك و بتپرستى باز نگردد، آن چنانكه عيّاش بن أبى ربيعه به خاطر مادرش، هجرتگاه مدينه را ترك كرد و به مكه باز رفت كه همانندان او فراوان بودند.
(أَوَلَمْ يَرَوا كَيْفَ يُبْدِئُ اللَّهُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ* قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ يُنشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ) «20».
آيه اوّل عطف بر مقدّر است به اين صورت: «ألَم يروا أنّ اللَّه الّذي خلق السّموات والأرض بقادر على أن يخلق مثلهم أوَلَم يروا كيف يُبدئ اللَّه الخلق ثمّ يُعيده...». از جمله (قل سيروا في الأرض فانظروا كيف بدء الخلق) استشعار مىشود كه بالاخره بشريّت به اين نكته واقف خواهد گشت و بالاخره امكان آفرينش بعدى و رستاخيز همين افراد بشر را به صورت نشئه آخر كشف خواهد كرد و لذا است كه در تعقيب آن مىگويد:
(يُعَذِّبُ مَن يَشَاءُ وَيَرْحَمُ مَن يَشَاءُ وَإِلَيْهِ تُقْلَبُونَ) «21».
به هر حال، از آيه 19 كه گفت: (أوَلَم يروا كيف يبدئ اللَّه الخلق) تا آنجا كه مىگويد:
(أُولئِكَ يَئِسُوا مِن رَحْمَتِي وَأُولئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ) «23».
حاشيه قرآن است بر محاوره و محاجّه ابراهيم با قوم خود و از اين پس در آيه 24 به دنباله داستان مىپردازد و مىگويد:
(فَمَا كَانَ جَوَابَ قَومِهِ إِلَّا أَن قَالُوا اقْتُلُوهُ أَو حَرِّقُوهُ فَأَنجَاهُ اللَّهُ مِنَ النَّارِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَاتٍ لِقَومٍ يُؤْمِنُونَ) «24».
واقعاً در همين مسئله تاريخى كه هماره انبياء پيروز شدند و مكتب آنان رشد كرد و جوامع را جذب كرد، بهترين معجزه و آيتِ صدقِ رسالت مشهود است، گرچه نجات نوح را از طوفان و نجات ابراهيم را از آتش فروزان، به حساب نياوريم و يا نكتههاى تربيتى كلام انبياء را مانند:
(إِنَّمَا اتَّخَذْتُم مِن دُونِ اللَّهِ أَوثَاناً مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا) «25».
(فَآمَنَ لَهُ لُوطٌ وَقَالَ إِنِّي مُهَاجِرٌ إِلَى رَبِّي) «26».
تصوّر كردهاند كه جمله (فآمن له لوط) مجزّا است و جمله (وقال إنِّي مهاجر إلى ربِّي) مجزّا است و مسئله هجرت مربوط به مقال ابراهيم است در حالى كه هم خلاف ظاهر است و هم خلاف واقع، زيرا در تعبير ابراهيم خليل عنوان هجرت نيامده است. ابراهيم خليل مركز خاصّى را در نظر نگرفت كه به آنجا مهاجرت كند. موقعى كه پدرش به او گفت: (لئن لم تنته لأرجمنّك. واهجرني مليّاً) و او را از خانه وكاشانه خود -محترمانه- راند. ابراهيم بدينعبارت پاسخپدر را داد كه (وأعتزلكم وما تدعون من دون اللَّه) و نمىدانست كه بايد بكجا برود، فقط گفت: (وأدعوا ربِّي عسى ألّا أكون بدعاء ربِّي شقيّاً) يعنى دعا مىكنم كه خداوند عزّت خودش مرا به جائى مناسب سوق دهد.
سپس در همان سوره (مريم/ 46 - 49) قرآن مجيد همان تعبير ابراهيم را بدست مىدهد ومىگويد: (فلمّااعتزلهم ومايعبدون مندوناللَّهوهبنا لهإسحاقويعقوب). بههمينترتيب در سوره صافات آيه 99 قرآن مجيد چنين حكايتمىكند: (فأرادوا به كيداً فجعلناهم الأسفلين وقال إنِّي ذاهب إلى ربِّي سيهدين) و در سوره شعراء آيه 78 تا 82 شرح سفر را چنين آغاز مىكند: (فانّهم عدوّ لي إلّا ربّ العالمين. الّذي خلقني فهو يهدين. والّذي هو يطعمني ويسقين - وإذا مرضت فهو يشفين - والّذي يميتني ثمّ يحيين) كه حتى خوراك و نوشابه و بيمارى و شفاى خود را در اين سفر بىمقصد، به خدا نسبت مىدهد و تقاضا دارد كه خداوند عزّت هر آنجا كه مىخواهد او را ببرد.
اما لوط پيامبر كه با او همراه مىشود همراهى او به عنوان هجرت به سوى خدا و رسول خدا ابراهيم تلقّى مىشود و قرآن مجيد در سوره انبياء آيه 71 مىگويد: (ونجّيناه ولوطاً إلى الأرض الّتي باركنا فيها للعالمين) و بالاخره سرزمين قدس به عنوان هجرتگاه امّت او مقرّر مىگردد.
(وَتَقْطَعُونَ السَّبِيلَ) «29».
منظور آيه راهزنى و بردن اموال مسافران نيست بلكه راهزنى و راه بستن بر مسافرين است كه تعهّد كردند به خاندان يكديگر نپردازند و تنها مسافران را مورد تهاجم قرار بدهند.
(قَالَ رَبِّ انصُرْنِي عَلَى الْقَومِ الْمُفْسِدِينَ) «30».
با اين شهادت لوط، و تأييد قرآن كريم، فسق لواط در رديف افساد فى الأرض است.
(وَلَمَّا جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا إِنَّا مُهْلِكُوا أَهْلِ هذِهِ الْقَرْيَةِ) «31».
شرح اين ماجرا در سوره هود آيه74 گذشت كهمىگفت: (فلمّا ذهبَ عن إبراهيم الرّوع وجاءته البُشرى يجادلنا في قومِ لوط) و شرح كوتاه آن در سورههاى حجر آيه 53 - 59 و سوره ذاريات آيه 28 - 37 مذكور است.
(اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ) «45».
لازمه اين نهى، ممانعت از عريان شدن در حال نماز است و يا پوشيدن لباس تنگ و چسبان كه بايد در حال نماز رعايت شود.
(أَوَلَمْ يَكْفِهِمْ أَنَّا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ يُتْلَى عَلَيْهِمْ) «51».
عطف بر مقدّراست به اين صورت: «ألَم يتفكّروا في أنفسهم ماخلق اللَّه السّموات والأرض وما بينهما إلّا بالحقّ وأجل مسمّى أوَلَم يكفهم أنّا أنزلنا عليك الكتاب يتلى عليهم...».
(أَوَلَمْ يَرَوا أَنَّا جَعَلْنَا حَرَماً آمِناً وَيُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَولِهِمْ) «67».
عطف بر مقدّر است به اين صورت: «أَلَم نُمكِّن لَهُم حَرَماً آمِناً يُجْبى إِلَيهِ ثَمَرات كُلّ شَيء رِزقاً مِنلَدُناً وَلكِنّأَكثَرهم لايَعلَمُون. أوَلَم يَرَوا أَنَّا جَعلنَا حَرَماً آمِناً وَيُتَخطَّفُ النَّاس مِنْ حَولِهِم».
|
نوشته شده توسط admin
در تاريخ دوشنبه ۵ دي ۱۳۸۴ - ۰۴:۱۰
|
0 نظر -
تعداد بازديد : 98 -
|
|
|
| پيغامگير |
براي ارسال بايد وارد سيستم كاربري خود شويد.
|
|
