| آمار |
ميهمانان آنلاين : 2
هيچ كاربري آنلاين نيست
تعداد اعضا : 2
جديدترين عضو : doctor
|
|
| سوره فُصّلت |
سوره فُصّلت = حم سجده :
بِسْم اللَّهِ الرّحْمنِ الرّحِيم
(حم* تَنزِيلٌ مِنَ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ* كِتَابٌ فُصِّلَتْ آيَاتُهُ قُرْآناً عَرَبِيّاً لِقَومٍ يَعْلَمُونَ) «3».
در ابتداى سوره هود خوانديم: (كتاب اُحْكِمَتْ آياتُه ثمَّ فُصِّلَتْ من لَدُنْ حَكِيم خَبِير) و درباره تفصيلآيات شرحلازم گذشت. در سوره انعام 126 و سوره اعراف 52 و ساير موارد هم اشارتى رفته است. در همين سوره آيه 44 باز هم شرح و توضيحىضروراست. در دو آيه ابتداىسوره، سخن از رحمانيتورحيميت وتفصيل آيات است تا بشير و نذير باشد. به انتظار اين مباحث باشيد البتّه با توجه به تأويل سوره. اين سوره دومين سوره حم است.
(قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلهُكُمْ إِلهٌ وَاحِدٌ فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ وَاسْتَغْفِرُوهُ وَوَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ) «6».
عطفبر مقدّراست بهاينصورت: «وأقيموا الصّلاةوآتواالزّكاةوويلٌللمشركين».
(الَّذِينَ لَا يُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُم بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ) «7».
(قُلْ أَإِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَومَيْنِ...) «9».
شرح آن را تا آيه دوازدهم در كتاب هفت آسمان ملاحظه نمائيد.
(فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنذَرْتُكُمْ صَاعِقَةً مِثْلَ صَاعِقَةِ عَادٍ وَثَمُودَ) «13».
فاء براى تفريع است. يعنى مشركين آفرينش و پرورش را از هم جدا مىپندارند: پذيرفتهاند كه آفرينش آسمانها و زمين و آنچه در آسمان و زمين است از خدا است اما پرورش ونگهبانى وتقسيمارزاق و خوشىها و ناخوشىها را مربوط به فرشتگان و ايزدان و فرهوران مىدانند.
قرآن مجيد در چند آيه گذشته به تفصيل روشن مىكند كه آفرينش جرم زمين از حيث روكش آن با مواد مذاب، ظرف دو روز انجام گرفت و ظرف چهار روز از روزهاى روح القدس بركات زمين را از آب و خاك و درّه و دريا و سبزه و اشجار و اثمار و حبوبات آراست تا وسيله پرورش شما را فراهم آورد.
بعد از آفرينش جرم كره زمين كه دو روز اوّل از شش روز به طول انجاميده است ذات ربوبى به سوى آسمانِ كره زمين شد كه اطراف آن تا شعاع ممتدّى از گازهاى مواد مذاب آكنده بود و زمين را با همه دود و دخان و گازها بدنبال خود كشيد و چرخيد تا زمين را در مدار خود تثبيت كرد كه فاصله آن و تمايل محور آن بر گرد خورشيد اندازه شود.
سپس گازهاى متراكم را به صورت سيّاره سحابى درآورد و هر يك را در مدار خود قرار داد و آسمان دوم را كه اينك درهم ريخته و پاشان است براى آسمان اوّل كه مريخ است به صورت سيّاركها و كوكبهاى الوان و ريز و درشت مزيّن كرد و با همين سيّاركهاآسمان بالاتررا كهآسمان مشترىوپايگاهملأ أعلى است، حصاربندى نمود و در هر آسمانى مأموريت ويژهاى مقرّر كرد، براى پرورش و رسيدگى به اوضاع بشريّت با نگهبانانى از فرشتگان كه همگان به فرمان اويند.
بنابراين خداى آفرينش همان خداى پرورش است. اگر مشركين با اين توضيحات علمى باز هم بگويند كه آفرينش و پرورش دو مرحله جدا از هم است و خداى گيتى به پرورش نمىپردازد، به آنان بگو از خداى آفرينش و پرورش كه خداى آسمانها و زمين است برحذر باشيد كه با صاعقه هيبت خود، شنهاى روان را بر سر شما بيفشاند كه بنياد شما را زير آوارش مدفون سازد و يا سنگى از آسمان بر سر شما بيفكند كه با آتش و لرزش آن سرزمين شما را زير و رو كند.
(أَوَلَمْ يَرَوا أَنَّ اللَّهَ الَّذِي خَلَقَهُمْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً) «15».
عطف بر مقدّر است به اين ترتيب: «ألَمْ يعلموا كيف فَعَلنا بِمَنْ قَبلَهم من قوم نوح وأغرقناهم أجمعين ثمّ جعلناهم خَلائِفَ من بعدهم لِنَنْظُرَ كيف يعملون. أوَلَم يروا أنّ اللَّه الّذي خلقهم هو أشدُّ منهم قوّة».
(حَتَّىإِذَامَاجَاءُوهَا شَهِدَعَلَيْهِمْسَمْعُهُمْوَأَبْصَارُهُمْوَجُلُودُهُمبِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ * وَقَالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدتُمْ عَلَيْنَا قَالُوا أَنطَقَنَا اللَّهُ الَّذِيأَنطَقَ كُلَّ شَيْءٍ) «21».
منظور از اين نطق همان است كه در آيه 29 سوره جاثيه مىگويد: (هذا كتابنا ينطق عليكم بالحقّ إنّا كنّا نَسْتَنْسِخُ ما كنتم تعملون) شرح بيشتر آن را در سوره اسرى آيه 12 و سوره كهف آيه 49 و سوره مؤمنون آيه 63 ملاحظه نمائيد.
معلوم مىشود كه نسخه اعمال و به تعبير جديدتر نسخه فيلم اعمال كه از هر جهت نمايانگر حسنات و سيّئات بشر است، بعد از آنكه به تصوير لوح محفوظ و يا كتاب مبين درآيد، شهادت مىدهد كه گوش او در فلان مجلس سماع و غيبت را اصغا كرده است و چشمان او به خانه همسايه نظر كرده است، و پوست صورت و دست و پاى او و اندام عريان او، دقيقاً شكل و هويّت او را در همان تاريخ بزهكارى نمايان مىسازد.
در سورهق آيه18ù17 مسئله ناطقبودن اينفيلمرا نيز مطرحمىكند ومىگويد: (إذ يَتَلَقّىالمتَلَقِّيانِ عناليمينِ وعن الشمالِ قَعِيد ما يَلْفِظُ من قول إلّا لَدَيْه رَقِيبٌ عَتِيدٌ) كه در اين صورت مسئله ناطق شدن گواهان با نطق زبان و دهان روشنتر مىشود. و لذا است كه در آيه بعدى مىگويد:
(وَمَا كُنتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَن يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ وَلكِن ظَنَنْتُمْ أَنَّ اللَّهَ لَايَعْلَمُ كَثِيراً مِمَّا تَعْمَلُونَ) «22».
كه صراحت دارد كه اگر فرضاً در حين بزهكارى استتار كامل ممكن بود، شاهدى بر بزهكارى آنان يافت نمىشد.
(وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَاءَ فَزَيَّنُوا لَهُم مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ) «25».
«قُرَناء» جمع «قَرِين» است. در سوره نساء آيه 38، اشارتى ساده گذشت. در سوره زخرف آيه 36 مىفرمايد: (ومن يَعْشُ عن ذكر الرّحمن نُقَيِّضْ له شيطاناً فهو له قَرِين وإنّهم لَيَصُدُّونهم عن السبيل ويَحْسَبون أنّهم مهتدون. حتّى إذا جاءنا قال يا ليت بيني وبينك بُعْد المشرقين فبئس القرين). در سوره ق آيه 23 تا 27 شرح بيشترى ملاحظه خواهيد نمود.
در آيه كريمه 112 سوره انعام مىگويد: (وكذلك جعلنا لكلّ نبيّ عَدُوّاً شياطين الأنس والجنّ يوحي بعضهم إلى بعض زخرف القول غُروراً. ولو شاء ما فعلوه) و باز در همين سوره انعام آيه 121 مىگويد: (وإنّ الشياطين لَيُوحُون إلى أوليائهم ليجادلوكم وإن أطَعْتُموهم إنّكم لمشركون). كه ارتباط شياطين جنّ و انس را روشن مىسازد.
(وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَاتَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَالْغَوا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ) «26».
منظور از اين برنامه «وَالْغَوا فيه» الغاء در متن قرآن نيست بلكه در هنگام تلاوت است و لذا مىگويد: (لا تَسْمَعُوا لهذا القرآن) يعنى اگر گوش فرا بداريد مجذوب مىشويد، اگر اجازه بدهيد كه ديگران گوش بگيرند رفته رفته طرفداران قرآن زياد مىشوند. موقعى كه رسول اللَّه براى نماز غَداة وعَشِىّ مىآيد و قرآن مفصّلى تلاوت مىكند، شما قال و قيل فراوان راه بيندازيد تا ديگران هم نشنوند و مجذوب نشوند. و اين خود دليل بر اين است كه نماز در مسجد بر اساس (يا أيُّها المدَّثِّر قُم فأَنذِرْ) دقيقاً جنبه انذار و تبليغ داشته است.
(وَمَا يُلَقَّاهَا إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَمَا يُلَقَّاهَا إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ) «35».
عطف بر مقدّر است به اين صورت: (يُؤتِي الحِكمة مَنْ يَشاءُ وما يُلَقّاها إلّا الّذين صَبَروا...).
(وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ) «36».
اين عبارت در چند مورد تكرار شده است و شرح جزئى آن در سوره اعراف آيه 200 قابل ملاحظه است و در سوره يوسف آيه 100 مفهوم و مصداق «نزغ» را چنين بدست مىدهد: (... وقد أحْسَنَ بي إذ أخْرَجَني مِنَ السِّجن وجاء بكم من البَدْو من بعد أنْ نَزَغَ الشيطانُ بَيْني وبين إخْوتي).
(وَمِنْ آيَاتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خَاشِعَةً فَإِذَا أَنزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ إِنَّ الَّذِي أَحْيَاهَا لَمُحْيِي الْمَوتَى إِنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ) «39».
اشارتى دارد به كيفيت حشر رستاخيز كه با چنين كيفيّتى به انجام خواهد رسيد.
(إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالذِّكْرِ لَمَّا جَاءَهُمْ وَإِنَّهُ لَكِتَابٌ عَزِيزٌ* لَا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِن بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ تَنزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ) «42».
خبر «إنّ» در تقدير است به اين صورت: «إنّ الّذين يُلْحِدُون في آياتنا وكفروا بالذِّكر لمّا جاءهم لفي أمر مريج وإنّه لكتاب عزيز».
كلمه «عزيز» با جمله بعدى تشريح شده است كه مىگويد: (لايأتيه الباطلُ من بين يَدَيْهِ ولا مِنْ خَلْفه) يعنى قابل نفوذ نخواهد بود كه باطل شيطانى را در آن راهى باشد، چنانكه در سوره جن آيه 27 گفت: (فانّه يسلك من بين يَدَيْه ومِنْ خَلْفه رصداً لِيَعْلَم أن قد أبْلَغُوا رسالات ربّهم وأحاط بما لديهم). در اين زمينه به سوره حجر آيه 6 - 9 و سوره صافّات آيات اوّل سوره مراجعه شود.
(وَلَو جَعَلْنَاهُقُرْآناً أَعْجَمِيّاً لَقَالُوا لَولَا فُصِّلَتْآيَاتُهُ. أَأَعْجَمِيٌوَعَرَبِيٌّ) «44».
آيه كريمه عطف بر مقدّر است بدين صورت: «ولقد جِئْناهُم بكتاب فَصَّلْناه على علم وصرّفنا فيه من الوَعيد فويل للكافرين من عذاب يوم أليم. ولو جعلناه قرآناً أعجميّاً لقالوا لَولا فُصِّلَتْ آياته ءأعجميٌّ وعربيٌّ» در متن آيه كريمه جمله «لولا فُصِّلت» به تناسب اوّلين آيه اين سوره كه گفت: (كتاب فُصِّلَتْ آياتُه قرآناً عربيّاً لقوم يعلمون) كنايه از قرآن عربى است كه با وسعت لغات و الفاظ مترادف و كثرت كنايات و اشارات، امكان هرگونه تفصيل و بازنگرى و تصريف معانى را بدست مىدهد.
وزان آيه كريمه وزان آيه 198 سوره شعراء است كه مىگويد: (ولو نزّلناه على بعض الأعْجَمين فقرءه عليهم ما كانوا به مؤمنين كذلك سَلَكْناهُ في قلوب المُجرمين لايؤمنون به حتّى يَرَوا العذاب الأليم). ترجمه آيه كريمه روشن است.
(وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ) «46».
در اين زمينه ذيل آيه 182 سوره آلعمران شرحى گذشت. بايد توجه داشت كه در فرهنگ عرب كلمه «عَبيد» فقط به بردگان زرخريد اطلاق مىشود كه طبعاً به خاطر نفرت از بردگى و بيگارى كه خلاف فطرت بشرى است و به خاطر عقدههاى درونى بر خواجه خود نافرمان مىشوند و گاهى دست به خرابكارى و شورش و يا فرار مىزنند و جز با ضرب و شتم و تازيانه بيشتر و سيهكارى و ناديده گرفتن توان بردگان سر اطاعت ندارند. قرآن مجيد مىگويد: پروردگار تو با اين بندگان نافرمان خود ستيز ندارد و جز به ميزان نافرمانى و با توجّه به موقعيت و توان و مسئوليّت، آنان را عذاب نخواهد كرد. اين جمله در پنج جاى قرآن تكرار شده است.
(سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ) «53».
كلمه «آفاق» جمع «اُفُق» است و ناظر به چشمانداز فضاى لا يتناهى و كرات آسمانى و منظومه شمسى است. كلمه «أنْفُس» جمع «نَفْس» است كه در قرآن مجيد در مورد نطفههاى بشرى بكار رفته است زيرا خوديّت هر كس در هويّت همان نطفه نهفته است.
آيه كريمهوعدهمىدهد كهذاتاقدسربوبى در آيندههاىدور ونزديك نشانههاى الوهيّت وربوبيّت خودرا درآفاق دور ونزديك باشناخت ماهيت وهويّت موجودات و ذرّات عالم وجود به مردم ارائه خواهد كرد و نيز نشانههاى ربوبيّت و الوهيّت خود را در نهاد جان مردم و شناخت نطفههاى بشر و اسرار وجود ژنها و كروموزمها و سلسله رگها و اعصاب به همگان ارائه خواهد داد تا آن حد كه حقانيّت توحيد و الوهيّت و ربوبيّت اللَّه بر آنان روشن گردد.
(أَلَا إِنَّهُمْ فِي مِرْيَةٍ مِن لِقَاءِ رَبِّهِمْ أَلَا إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطٌ) «54».
آيه كريمه افاده مىكند كه شناخت آيات الهى در آفاق و انفس موجب خواهد شد كه مردم به لقاء پروردگار خود يقين حاصل نمايند.
|
نوشته شده توسط admin
در تاريخ دوشنبه ۵ دي ۱۳۸۴ - ۰۴:۲۲
|
0 نظر -
تعداد بازديد : 93 -
|
|
|
| پيغامگير |
براي ارسال بايد وارد سيستم كاربري خود شويد.
|
|
